פרק 23 📅 1876–1886 📍 Berkovitsa 🌳 עץ משפחה

סניור מיכאל יוסף אריה בברקוביצ'ה

📖 תרגום לעברית

591           ביוגרפיה של סנ' מיכאל יוסף אריה בבֶּרקוֹביצָה                  1876

בשנת 5636 [1876], כאשר בּוּ' רוּזוּ לא הייתה עוד בין החיים, קרובי משפחתה, ובראשם אימהּ, טיפלו בסנ' מיכאל הקטן שנשאר לבד. הוא נלקח לבית סבו הסנ' ברוך פַּרדוֹ. הוא החזיק בו וחינך אותו בבית הספר, וגם לימד אותו את הליכות הבית. כאשר כבר התבגר, הכניסוֹ לעבוד כשכיר בחנות אצל סוחר אחד [בתמורה ל]משכורת קטנה מאוד, כדי שילמד מעט את אורחות המסחר. זה נמשך זמן קצר, ומאוחר יותר, כמנהג אותם הימים, השיאוהו. עם מעט נדוניית מזומנים שקיבל, עשו אותו אַחצ'י [טבח; כנראה בעל מסעדה] אצל היהודים. אולם זה לא השתלם לו, ולא היה לו מכך שום רווח. מאוחר יותר נעשה בעל בית קפה, אך גם בזה לא עלה בידו להרוויח, ובקושי יכול היה להתפרנס, כי בזמן הזה כבר היו לו כמה ילדים. אולם לא התאפשר לי לדעת אם בנים היו לו או בנות, על מנת שאוכל לכתוב זאת כאן בביוגרפיה זו. כמו כן לא נודע לי למי נישא, כי כמה פעמים כתבתי לו אך איש לא השיב לי.

בזמן מלחמת טורקיה-רוסיה הבית שהיה להם בסמוקוב נותר ריק, והרוסים הרסוהו עבור בולי העץ להסקה. את המגרש הריק צירף לביתו סנ' ניסים אָלַאגֶ'ם שכנו, ולא היה מי שימנע זאת ממנו. משחלפו כמה שנים עשהו [את המגרש] גינה. בחלוף זמן נוסף, בשנת 5646 [1886], בא סנ' מיכאל האמור לסמוקוב וחיפש את הבית. כשראה שהוא הרוס ושסנ' ניסים צירף את חלקת הקרקע

592           ביוגרפיה של סנ' מיכאל יוסף אריה בבֶּרקוֹביצָה              1876

לחצרו, רצה למכור אותה כדי שיוכל לקבל מעט כסף. קרובי משפחתו הקרובים לו ביותר שהיו באותו הזמן, הסנ' בְּכוֹרָצֶ'ה, ניסימצ'ה ורפאל בניו של חכם אֵלְיָיצ'וּנוֹ, מנעו ממנו למכור אותה, בנימוק שאינה שייכת לו. זאת מכיוון שכפי שכבר קראנו, הבית ההוא היה שייך לבּוּ' רבקה, והיא קנתה אותו בכספם של חכם אֵלְיָיצ'וּנוֹ וחכם רַבֵּנוּצ'וֹ – כך שהבית היה שייך להם ולא לחכם מֶרקָדוּצ'וֹ. אולם אותם הבנים של חכם אֵלְיָיצ'וּנוֹ גם כן לא יכלו למכור אותו, כי היה שייך בחלקו גם לבניו של רַבֵּנוּצ'וֹ, ואף אחד מאלה לא היה בזמן הזה בסמוקוב. וכך היה שנשארה [החצר] בחזקתו של סנ' ניסים אָלַאגֶ'ם עד היום הזה.

וכאשר הסנ' מיכאל עמד לעזוב, נתן לו סנ' נֵסימָצֶ'ה מאה גרושים, ובכסף הזה קנה פּוֹטוּר [מכנסיים כפריים] וצֶפּקֵן מאַבָּה [בד צמר גס] ושב לקוּלטוֹביצָה, היא פרדיננד [כיום מונטנה]. מעבר לכך לא נודע לי מאומה עליהם, ולכן לא יכולתי לכתוב שום דבר נוסף.

593

כאן מסתיימים כל הפרקים על אודות השושלת של חכם מֶרקָדוּצ'וֹ יוסף אריה, שממנה נותר רק סנ' מיכאל הקטן שחי בבֶּרקוֹביצָה ובקוּלטוֹביצָה, יובן מכך שהאדונים אריה הנמצאים בערים הללו הם צאצאים ממשפחתו של חכם מֶרקָדוּצ'וֹ, מהשושלת של חָריבּי יוסף.

📜 שעתוק בלאדינו

591                           Biografia de S-r. Mihael Josef Arie en Berkovisa.                         1876

En el anio de 5636, ke la Bu. Ruzu non estuvo mas lo izieron sus parientes, su propia madre ke kudijaron por el tchiko S-r. Mihael ke kedo solo, i se lo tomo kon si en la kaza de su Papu el S-r. Baruh Pardo, i lo detuvo i elevandolo seja en la echkola komo tambien i enbezandolo los guijos de kaza, i koando ja tuvo una edad mas grande lo empeigaron en una butika de un merkader, kon una mui tchika paga, porke si enbezara algo de la merkansija, i esto li turo poko tiempo, i mas tadre sigun el uzo de akel tiempo lo kazaron, i kon el poko kontado ke tomo lo izieron ahtchi, para los Djidios, ke esto non li konvino i non tuvo dingun profito, i mas tadre el si izo kahvedji, ke i de esto tambien non si pudo aprovetchar, ke era apenas, ke podija ketarse el mantinimiento, ke en este tiempo ja tuvo i unas koantas krijaturas ma non foe posible de saver los Ijos or IJAS ke el tuvo para eskrivirlas, aki en esta biografija ni mizmo lo supi kon ken si kazo, ke unas koantas vezes ke si li eskrivio non uvo ken ke respondiera,

I en el tiempo de la Guera Turka-Rusa, la kaza ke tenijan en Samokov, ke kedo vazija, foe ke los Rusos la derokaron para kemar la lenija, i el kampo komo era S-r. Nisim Aladjem vizino si lo entro en su kaza, sin ke dinguno lo defendiera, i komo pasaron unos koantos anios, si lo izo goerta, i ainda mas pasando, en el anio de 5646, el ditcho S-r. Mihael, se vino a Samokov, a buchkar la kaza i viendola derokada i ke si lo entro el tereno S-r. Nisim a

592                              Biografia de S-r. Mihael Josef Arie en Berkovisa.                          1876

su kortijo, lo kijo venderlo ke por esto podija tomar algo de moneda, ma sus parientes los mas serkanos ke eran en este tiempo S-res Behoratcha i Nesimatcha i Rafael, Ijos de H. Elijatchuno, lo defendieron porke non lo podija venderlo ke non apartenija a el razon ke esta kaza sigun ke ja lo meldaron ke era la Bu. Revka ke si la tenija merkado de la moneda de H. Elijatchuno i de H. Rabenutcho, i es ansi ke era ke lis tokava a ejos i non a H. Merkadutcho, i siendo ke los ditchos IJOS DE H. Elijatchuno tambien non la podijan vender ke lis tokava i a los IJOS de H. Rabenutcho tambien i de ejos en este tiempo ke non avija dinguno en Samokov foe ke resto torna en el poder de S-r. Nisim Aladjem fin al dija de oi,

i koando si iva a ir el S-r. Mihael li dio S-r. Nesimatche 100 groches, en moneda i li merko un potur kon un tchepken de aba, i se foe torna a Kutlobisa ke es (Ferdinand)[1] i mas ke non pudi saver nada de ejos es ke non pudi eskrivir adelantre.

593

Aki si eskapan todas las partidas de el djerenansio de H. merkadutcho Josef Arie en kedando, solo un Tchiko S-r. Mihael, i ke bive en Berkovisa i Kutlovisa, i ansi es ke los S-res Aries ke si topan en las ditchas Sivdades son los vinientes, de el Djerenansio de H. Merkadutcho, i de el linaje de Hr. Josef,

 

📌 הערות שוליים

  1. [1] Kutlobisa ke es (Ferdinand) עיר בצפון מערב בולגריה, בשנת 1890 לאחר הקמת נסיכות בולגריה שונה שמה של קוטלוביצה ל-פרדיננד, עם תום המשטר הקומוניסטי שונה שמה למונטנה, וזהו שמה הנוכחי.